28/09/2026 · VietTechies · Biên tập
Một con tàu vũ trụ có thể được kiểm tra từng bộ phận, nhưng con người bên trong vẫn phức tạp, có khả năng thích nghi và đôi khi khó dự đoán. Trong sứ mệnh SpaceX Crew-13 của NASA trên Trạm Vũ trụ Quốc tế, các phi hành gia sẽ tham gia những nghiên cứu về tuần hoàn, thị lực, tập luyện, lực khi hạ cánh và khả năng điều khiển thủ công. Theo NASA, các công việc này nhằm bảo vệ phi hành đoàn khi những sứ mệnh của con người mở rộng tới Mặt Trăng và sau đó là Sao Hỏa.
Theo dõi dòng chảy
Một nghiên cứu mang tên Venous Haemostasis kết hợp hoạt động nghiên cứu của NASA và ESA để tìm hiểu vi trọng lực ảnh hưởng thế nào đến dòng máu và quá trình đông máu. Tình trạng không trọng lượng có thể làm rối loạn tuần hoàn trong tĩnh mạch của phi hành gia, còn dòng máu chậm hoặc bất thường có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Các nhà nghiên cứu sẽ kết hợp mẫu máu với ảnh chụp cộng hưởng từ, siêu âm tĩnh mạch cảnh và các phép đo huyết áp được thực hiện trước, trong và sau chuyến bay.
Sự phối hợp này cũng đem lại lợi ích thực tế: thống nhất cách thu thập dữ liệu giữa hai cơ quan có thể giảm số lần lấy máu từ mỗi phi hành gia, đồng thời tạo ra bức tranh sinh lý học đầy đủ hơn. Nhóm nghiên cứu muốn tìm hiểu vì sao những thay đổi về tuần hoàn ảnh hưởng đến một số thành viên nhiều hơn những người khác, từ đó hỗ trợ các biện pháp phòng ngừa cho những sứ mệnh tương lai.
Duy trì kỹ năng và thị lực ở trạng thái sẵn sàng cho nhiệm vụ
Nghiên cứu của Crew-13 cũng kiểm tra xem nhiều tháng trong môi trường vi trọng lực có làm thay đổi những năng lực cần thiết cho các cuộc hạ cánh khó hay không. Trong nghiên cứu Manual Piloting, các phi hành gia sẽ sử dụng mô phỏng hạ cánh trên Mặt Trăng, còn các nhà nghiên cứu đánh giá khả năng định hướng, kiểm soát chuyển động, ra quyết định và giá trị có thể có của việc ôn luyện ngay trước khi hạ cánh.
Trong khi đó, nghiên cứu B-Complex sẽ xem liệu việc bổ sung vitamin nhóm B hằng ngày có thể giảm hoặc ngăn ngừa Hội chứng thần kinh-mắt liên quan đến chuyến bay vũ trụ hay không. Hội chứng này có thể làm thay đổi cấu trúc mắt trong các sứ mệnh dài ngày. Người tham gia sẽ được kiểm tra thị lực và dùng chất bổ sung trước, trong và sau chuyến bay. Đây là nghiên cứu về chuyến bay vũ trụ, không phải hướng dẫn y khoa dành cho độc giả.
Thiết kế đáp ứng toàn diện nhu cầu của phi hành gia
Các nghiên cứu bổ sung sẽ thu thập những phép đo sức khỏe và hành vi nhất quán, ghi nhận lực mà phi hành gia chịu khi hạ cánh, đồng thời so sánh những người sử dụng máy chạy bộ trên trạm với những người không sử dụng. Kết quả về tập luyện có thể quan trọng đối với Artemis và các phương tiện đi vào không gian sâu, nơi diện tích hạn chế có thể khiến máy chạy bộ trở nên khó bố trí hoặc không thể sử dụng.
Bài học rộng hơn ở đây không hào nhoáng nhưng rất thực tế: khoảng cách chỉ là một trong nhiều trở ngại của hoạt động khám phá. Kiến trúc sứ mệnh phải tính đến tĩnh mạch, đôi mắt, khả năng giữ thăng bằng, phán đoán, cơ bắp và tác động của việc trở lại môi trường có trọng lực. Vì vậy, vươn tới những điểm đến xa hơn đòi hỏi phải xem cơ thể con người quan trọng không kém hệ thống đẩy, dẫn đường và phần cứng của tàu vũ trụ.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: NASA to Study Human Health, Performance During Crew-13 Mission