09/10/2026 · VietTechies · Biên tập
Vào năm 1973, các nhà nghiên cứu tại SRI International đã cải tiến một chiếc xe van với thiết bị điện tử chuyên dụng để thử nghiệm mạng vô tuyến chuyển mạch gói. Phòng thí nghiệm di động này đã thiết lập nền tảng kỹ thuật cho truyền dữ liệu không dây, dẫn đến cuộc thử nghiệm Internet lịch sử vào năm 1977. Cùng năm đó, Apple ra mắt máy tính cá nhân Apple II. Doanh số ấn tượng của Apple II đã mang lại lợi nhuận ban đầu cho doanh nghiệp, đưa công ty gia nhập danh sách Fortune 500 vào tháng 5 năm 1983. Đến năm 1993, Apple mở rộng sang mảng thiết bị di động với chiếc Newton MessagePad sử dụng bút cảm ứng, đồng thời khai sinh ra thuật ngữ thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số cá nhân (PDA). Dù Newton gặp khó khăn về thương mại, việc tích hợp vi xử lý ARM tiết kiệm năng lượng của dòng máy này đã tạo tiền đề bán dẫn quan trọng cho các thiết bị di động sau này.
Hạ tầng phần cứng sơ khai và kiến trúc ban đầu
Các thử nghiệm chuyển mạch gói vào những năm 1970 cùng các lựa chọn phần cứng ở thập niên 1990 đã chứng minh rằng máy tính di động đòi hỏi hạ tầng chuyên biệt. Khi chọn vi chip ARM cho chiếc Newton vào năm 1993, Apple đã góp phần khẳng định giá trị của kiến trúc tiết kiệm năng lượng đối với phần cứng di động. Trong khi những dòng máy tính cá nhân ban đầu phụ thuộc vào vi xử lý để bàn và nguồn điện cố định, các thiết bị cầm tay lại đòi hỏi chip bán dẫn tối ưu năng lượng để thực hiện các nhiệm vụ phần mềm phức tạp trong giới hạn khắt khe về nhiệt độ và dung lượng pin.
Di sản phần mềm và thương vụ thâu tóm NeXT
Nền tảng phần mềm cho các thiết bị di động sau này của Apple vốn được hình thành bên ngoài công ty trong thời gian Steve Jobs lãnh đạo NeXT. Ra mắt vào năm 1989, hệ điều hành NEXTSTEP dựa trên phương pháp lập trình hướng đối tượng bằng ngôn ngữ Objective-C, giúp các lập trình viên xây dựng phần mềm theo cấu trúc mô-đun linh hoạt. Sau khi Apple thâu tóm NeXT vào năm 1997, NEXTSTEP trở thành nền tảng cốt lõi cho Mac OS X ra mắt vào năm 2001. Về sau, khi phát triển hệ điều hành di động cho iPhone, các kỹ sư đã chuyển giao trực tiếp nhân Unix, các bộ khung thiết kế và môi trường phát triển Objective-C từ Mac OS X sang hệ điều hành iOS.
Bức tranh di động toàn cầu trước kỷ nguyên iPhone
Đến năm 2006, số người dùng điện thoại di động trên toàn thế giới đã vượt mốc 2,7 tỷ, song các bước tiến đột phá về di động vẫn tập trung ngoài khu vực Thung lũng Silicon. Tại Nhật Bản, người tiêu dùng đã quen thuộc với dịch vụ i-mode để truy cập web và mua sắm trên thiết bị di động, trong khi thị trường không dây ở châu Âu bị chi phối bởi các máy chạy hệ điều hành Symbian OS. Các mạng di động tại Mỹ khi đó tụt hậu so với chuẩn quốc tế, khiến tốc độ phổ cập công nghệ tại đây tương đối chậm. Để phát triển mảng điện tử tiêu dùng, Apple đã tuyển dụng nhà thầu Tony Fadell—một cựu nhà thiết kế từ General Magic—về đảm nhiệm việc thiết kế phần cứng cho chiếc iPod thế hệ đầu. Nối tiếp thành công thương mại của iPod, Fadell tiếp tục lãnh đạo đội ngũ phát triển phần cứng cho dự án điện thoại di động của Apple.
Sự kiện ra mắt năm 2007 và bước ngoặt thị trường
Vào ngày 9 tháng 1 năm 2007, Steve Jobs đã chính thức giới thiệu iPhone tại triển lãm thương mại Macworld diễn ra ở San Francisco. Để phản ánh danh mục sản phẩm điện tử tiêu dùng ngày càng mở rộng, công ty đã chính thức bỏ từ 'Computer' khỏi tên gọi của mình để trở thành Apple Inc. Chiếc iPhone đầu tiên chính thức lên kệ vào ngày 29 tháng 6 năm 2007 và đạt mốc một triệu máy bán ra trong ba tháng, bất chấp mức giá 500 USD và giao diện cảm ứng đa điểm.
Nhờ sự phát triển mạnh mẽ về thương mại của nền tảng di động trong những năm tiếp theo, Apple đã vươn lên trở thành công ty có giá trị vốn hóa thị trường lớn nhất thế giới vào tháng 8 năm 2012. Cột mốc tài chính đó là kết quả của chặng đường tiến hóa kéo dài bốn thập kỷ, kết tinh từ nghiên cứu vô tuyến gói của SRI, thiết kế phần mềm hướng đối tượng của NEXTSTEP, kiến trúc ARM tiết kiệm điện năng cùng chuyên môn thiết kế phần cứng tiêu dùng vượt trội.
Ảnh đầu bài: minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: Happy 10th Birthday, iPhone!