19/09/2026 · VietTechies · Biên tập
Theo báo cáo State of Open Source AI tháng 9/2026 của Mozilla, đến cuối năm 2025, các mô hình trọng số mở chiếm khoảng một phần ba lượng sử dụng trên OpenRouter. Báo cáo nhận định chi phí thấp hơn cùng khả năng chủ động kiểm soát việc triển khai đã đưa AI mở vào sử dụng rộng rãi, nhưng hạ tầng và công cụ phục vụ môi trường vận hành thực tế vẫn là điểm yếu, đặc biệt tại châu Âu.
Mức độ sử dụng tăng nhanh hơn triển khai thực tế
Mozilla cho biết OpenRouter hiện xử lý 25 nghìn tỷ token mỗi tuần, gấp năm lần khối lượng của sáu tháng trước, trong đó một mô hình mở tạo ra tỷ trọng lưu lượng lớn nhất. Trong khi đó, Hugging Face lưu trữ 2,5 triệu mô hình công khai và có 13 triệu người dùng, dù việc được cung cấp công khai không đồng nghĩa mô hình đáp ứng định nghĩa chính thức về nguồn mở.
Theo báo cáo, 79% nhà phát triển được khảo sát sử dụng mô hình mở, nhưng chỉ 51% trong số này đưa chúng vào môi trường vận hành thực tế. Tỷ lệ tương ứng ở người dùng mô hình đóng là 63%. Mozilla cho rằng chênh lệch chủ yếu đến từ công cụ vận hành và mức độ tin cậy, không chỉ từ năng lực của mô hình.
Châu Âu đứng sau Trung Quốc ở nhóm dẫn đầu
Các mô hình mở mạnh nhất trong đánh giá của Mozilla chủ yếu đến từ Trung Quốc, gồm Kimi K3, GLM-5.3 và Qwen 3.8. Mistral Medium 3.5 của châu Âu đứng thấp hơn trong bảng xếp hạng năng lực và sử dụng giấy phép MIT sửa đổi có điều khoản hạn chế về doanh thu. Điều này cho thấy trọng số có thể tải xuống không đồng nghĩa với AI nguồn mở hoàn toàn.
Trong 16 bản phát hành đáng chú ý được báo cáo xem xét, không bản nào công bố đầy đủ quy trình dữ liệu theo yêu cầu trong định nghĩa của Open Source Initiative. Khác với thông lệ này, một liên danh công của Thụy Sĩ đã dùng các siêu máy tính công để huấn luyện mô hình quốc gia, sau đó phát hành trọng số, dữ liệu và mã huấn luyện.
Chương trình của Anh hỗ trợ mô hình AI tự chủ
Cosine đang phát triển Lumen Sovereign trên siêu máy tính Isambard-AI tại Bristol bằng tài nguyên tính toán được cấp qua chương trình Sovereign AI trị giá 500 triệu bảng của chính phủ Anh. Có 13 tổ chức tham gia giai đoạn thiết kế, nhưng Mozilla lưu ý các thỏa thuận này không phải cam kết mua sản phẩm.
Lumen Sovereign sử dụng các bộ dữ liệu độc quyền bao quát hơn 30 quy trình thuộc lĩnh vực chịu quản lý và dự kiến được triển khai cách ly mạng trong hạ tầng của khách hàng vào cuối năm 2026. Mô hình triển khai này yêu cầu khách hàng tự nắm giữ trọng số, do đó loại trừ các dịch vụ chỉ cung cấp quyền truy cập qua API.
Quy định đối mặt bài toán về hiệu quả tính toán
Mozilla đặt câu hỏi liệu cách Đạo luật AI của Liên minh châu Âu dùng tài nguyên tính toán khi huấn luyện làm thước đo thay thế cho rủi ro hệ thống có còn phù hợp với các mô hình thưa và ngày càng hiệu quả hay không. Báo cáo cũng nhấn mạnh nguồn mở không được miễn trừ toàn diện: doanh nghiệp sửa đổi hoặc điều chỉnh đáng kể mô hình cho ứng dụng rủi ro cao có thể phải tự chịu các nghĩa vụ tuân thủ liên quan.
Ảnh minh họa do AI tạo.
Nguồn: Open AI closes the gap as Europe bets on sovereignty and infrastructure