06/10/2026 · VietTechies · Biên tập
Vào đầu năm 1981, hai kỹ sư Steve Furber và Sophie Wilson của Acorn Computers phải đối mặt với hạn chót 7 ngày khắc nghiệt tại xưởng làm việc ở Cambridge, Anh. Theo các ghi chép lịch sử, họ chỉ có đúng một tuần để biến bản vẽ phác thảo của bo mạch máy tính thử nghiệm có mật danh Proton thành một mô hình hoạt động thực tế để trình diễn. Mục tiêu của họ là giành được hợp đồng phần ứng giá trị cao với Tập đoàn Truyền thông Anh (BBC). Tuy nhiên, việc lắp ráp một chiếc máy vi tính chạy ở tốc độ nhiều megahertz từ các linh kiện thô trong một khoảng thời gian vô cùng gấp gáp đã buộc đội ngũ kỹ sư phải làm việc xuyên đêm.
Lời kêu gọi toàn quốc về một chiếc máy tính Anh
Hạn chót đầy áp lực này xuất phát từ nỗ lực trên phạm vi toàn quốc nhằm chuẩn bị cho công chúng Anh bước vào kỷ nguyên công nghệ kỹ thuật số. Vào năm 1979, một sáng kiến của chính phủ đã dẫn đến việc công bố báo cáo Microelectronics, gửi tới các Nghị sĩ Quốc hội Vương quốc Anh nhằm thúc đẩy phổ cập kỹ năng tin học rộng rãi. Để phản hồi lại báo cáo này, hãng truyền hình quốc gia đã khởi động Dự án Phổ cập Máy tính của BBC (BBC Computer Literacy Project). Nhằm hỗ trợ cho loạt chương trình truyền hình sắp phát sóng, BBC đã soạn thảo bộ thông số kỹ thuật đầy tham vọng cho một chiếc máy tính giáo dục chuẩn hóa, đồng thời mời các nhà sản xuất công nghệ tại Anh gửi các thiết kế phần cứng tham gia.
Những mẹo phần cứng và "ngón tay kỹ sư"
Để đáp ứng các tiêu chuẩn hiệu năng của BBC, Acorn đã thiết kế Proton xung quanh bộ vi xử lý MOS Technology 6502 chạy ở xung nhịp 2 MHz. Thiết kế này đòi hỏi định thời bộ nhớ đạt bốn triệu chu kỳ truy xuất mỗi giây, cho phép bộ vi xử lý trung tâm và bộ điều khiển hiển thị luân phiên truy cập bộ nhớ mà không làm giảm tốc độ hệ thống. Để đạt được định thời 4 MHz này, Hitachi đã trực tiếp mang sang Acorn bốn chip DRAM tốc độ cao HM4816 duy nhất tại Vương quốc Anh thời bấy giờ. Trong quá trình thử nghiệm bản mẫu, hệ thống liên tục gặp sự cố trên bus dữ liệu. Các kỹ sư phát hiện ra rằng việc đặt một ngón tay người lên bo mạch giúp bus hoạt động ổn định. Điều này dẫn đến việc họ hàn cố định một cụm điện trở ngang qua bus dữ liệu 6502 — một giải pháp sửa chữa phần cứng được đặt biệt danh là "ngón tay của kỹ sư". Ngoài ra, chỉ có một vi mạch đa hợp National Semiconductor 81LS95 cụ thể mới giúp mạch điện hoạt động một cách tin cậy, một hiện tượng bất thường mà nhóm kỹ sư chưa bao giờ hiểu rõ hoàn toàn.
Từ sự chậm trễ khi ra mắt đến vị thế thống trị lớp học
Mô hình Proton hoạt động được đã giúp Acorn giành trọn hợp đồng với BBC, và cỗ máy chính thức ra mắt vào ngày 1 tháng 12 năm 1981 với tên gọi BBC Microcomputer. Thiết bị xuất hiện với hai biến thể: Model A sở hữu dung lượng 16 KB có giá 299 bảng Anh, và Model B với dung lượng 32 KB có giá 399 bảng Anh. Mặc dù sự chậm trễ trong sản xuất đã đẩy việc giao các đơn đặt hàng đầu tiên sang năm 1982, hệ thống này nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường giáo dục. Đến năm 1985, khoảng 80% các trường học tại Anh đã đưa BBC Micro vào giảng dạy. Dù ban đầu Acorn chỉ kỳ vọng tổng doanh số trong suốt vòng đời sản phẩm đạt khoảng 12.000 máy, doanh số cuối cùng đã vượt mốc 1,5 triệu chiếc.
Nền tảng khởi nguồn cho kiến trúc ARM
Chiếc máy tính được lắp ráp chỉ trong duy nhất một tuần tạo bản mẫu đó cuối cùng đã làm thay đổi tương lai của ngành chế tạo vi xử lý. Vào giữa những năm 1980, các kỹ sư tại Acorn đã sử dụng BBC Micro làm nền tảng mô phỏng và phát triển chính để thiết kế nên kiến trúc máy tính với tập lệnh giản lược (RISC) ban đầu của họ. Công trình thiết kế đó đã sản sinh ra kiến trúc CPU ARM, biến BBC Micro từ một máy tính để bàn dùng trong giáo dục trở thành nền tảng nền móng cho công nghệ vi xử lý — hiện đang cung cấp năng lượng cho hàng tỷ điện thoại di động và thiết bị điện tử nhúng trên khắp toàn cầu.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: BBC Micro