28/09/2026 · VietTechies · Biên tập
Một bảo tàng có thể lưu giữ lịch sử khoa học nhưng đồng thời vẫn quyết định ai có cơ hội tiếp cận lịch sử ấy. Một lối vào chật hẹp, video không có phụ đề hay khu trưng bày chỉ được thiết kế để quan sát bằng mắt đều có thể biến bộ sưu tập chung thành trải nghiệm dành cho một số ít người. Tại Philadelphia, Science History Institute xem khả năng tiếp cận là một phần trong trách nhiệm của mình với công chúng: mọi người đều cần có cơ hội tìm thấy vị trí của bản thân trong lịch sử khoa học cũng như tương lai của STEM.
Biến một giá trị thành điều hữu hình
Nỗ lực về khả năng tiếp cận của Viện được thể hiện qua những chi tiết rất đỗi bình thường nhưng có ảnh hưởng đáng kể. Khách tham quan có thể sử dụng cổng dành cho người đi bộ sử dụng xe lăn tại lối vào bãi đỗ xe, yêu cầu hỗ trợ về việc ra vào và đỗ xe, rồi liên hệ qua hệ thống liên lạc nội bộ ở Cửa phía Đông để vào tòa nhà. Thang máy phục vụ toàn bộ tòa nhà; mỗi tầng đều có nhà vệ sinh và vòi nước uống phù hợp với người dùng xe lăn. Ghế đẩu di động cùng một số ghế băng cũng mang lại thêm lựa chọn nghỉ chân khi khách khám phá các phòng trưng bày.
Những tiện ích này không được trình bày như một điểm đến tách biệt khỏi bảo tàng. Chúng nằm ngay trên hành trình dẫn vào không gian ấy. Nguyên tắc tương tự được áp dụng trong các triển lãm: mọi video đang trình chiếu đều có phụ đề đóng, còn động vật hỗ trợ được chào đón. Vì thế, khả năng tiếp cận không chỉ là một tuyên bố, mà trở thành tập hợp các điều kiện thực tế để nhiều người hơn có thể dành thời gian tìm hiểu những hiện vật và câu chuyện đang được gìn giữ.
Thiết kế cho những cách tiếp nhận khác nhau
Vào ngày thứ Ba thứ hai của mỗi tháng, Viện còn tổ chức chuyến tham quan bằng xúc giác dành cho khách khiếm thị hoặc có thị lực suy giảm. Trải nghiệm riêng với người hướng dẫn kết hợp việc khám phá một số nội dung trưng bày trong phòng triển lãm và trực tiếp tìm hiểu các hiện vật thuộc bộ sưu tập. Hình thức này thừa nhận rằng hiểu biết về lịch sử không nhất thiết chỉ đến qua thị giác. Một hiện vật khoa học còn có thể được cảm nhận bằng xúc giác, lời mô tả, bối cảnh và đối thoại.
Trong các sự kiện, cách tiếp cận thực tiễn ấy tiếp tục được thể hiện qua những thiết bị hỗ trợ nghe tại phòng hội nghị Ullyot và Haas. Nếu thông dịch viên ngôn ngữ ký hiệu Mỹ đã được bố trí, thông tin này sẽ xuất hiện trong phần mô tả sự kiện. Khách cũng có thể liên hệ với ban tổ chức trước sự kiện vài ngày làm việc để yêu cầu thông dịch, phụ đề, thiết bị hỗ trợ nghe hoặc những hình thức hỗ trợ khác.
Lắng nghe cũng là một phần của hạ tầng
Trang thông tin về khả năng tiếp cận của Viện còn thực hiện một việc quan trọng không kém: đề nghị khách tham quan cho biết những gì vẫn còn thiếu. Thông qua Project 76, một sáng kiến của Art-Reach, tổ chức đã mời mọi người hoàn thành khảo sát đánh giá khách tham quan ẩn danh nhằm xác định những lĩnh vực có nhu cầu lớn nhất. Viện cũng tiếp nhận phản hồi trực tiếp qua email hoặc điện thoại, đồng thời thừa nhận rằng việc cải thiện khả năng tiếp cận kỹ thuật số vẫn đang tiếp diễn, trong đó có những nỗ lực hướng đến các nguyên tắc WCAG 2.0 Cấp A và Cấp AA.
Bài học rộng hơn ở đây là một suy ngẫm mang tính biên tập, không phải công thức áp dụng cho mọi nơi: sự hòa nhập trở nên thuyết phục hơn khi một tổ chức gắn các giá trị của mình với lối vào, phụ đề, chuyến tham quan, thiết bị, kênh liên hệ và tinh thần sẵn sàng điều chỉnh cách làm. Gìn giữ lịch sử khoa học không chỉ là bảo vệ những hiện vật từ quá khứ. Công việc đó còn bao gồm việc mở rộng những con đường để mọi người có thể gặp gỡ quá khứ ấy và nhận ra vị trí của chính mình trong đó.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: Accessibility