17/09/2026 · VietTechies · Biên tập
Theo báo cáo của tổ chức phi lợi nhuận Basel Action Network (BAN) được The Verge đăng tải, hạ tầng liên quan đến AI có thể tạo ra từ 395 triệu đến 617 triệu tấn rác thải điện tử trong giai đoạn 2025–2050. Ước tính này không chỉ tính máy chủ và GPU bị loại bỏ mà còn bao gồm thiết bị điện, hệ thống làm mát, nguồn điện dự phòng và thiết bị mạng cần thiết để vận hành các trung tâm dữ liệu.
Phạm vi thống kê rác thải AI rộng hơn
BAN ước tính đến năm 2050, AI sẽ đóng góp khoảng 15–20% tổng lượng rác thải điện tử toàn cầu. Theo dự báo, mỗi năm sẽ có khoảng 8,6–13,1 triệu tấn thiết bị liên quan đến AI bị loại bỏ, tương đương khoảng 70.000 tấn rác thải cho mỗi gigawatt công suất trung tâm dữ liệu.
Báo cáo cũng đưa ra khái niệm “lây lan rác thải AI”, một nhóm rộng bao gồm hạ tầng viễn thông và thiết bị cá nhân mà BAN dự kiến có thể bị thay thế sớm hơn do những tiến bộ của AI. Việc tính cả các tác động gián tiếp này giúp lý giải vì sao tổng dự báo của BAN cao hơn đáng kể so với những ước tính trước đây.
Dự báo phụ thuộc vào tăng trưởng trung tâm dữ liệu
Phép tính dựa trên dự báo của McKinsey rằng tổng công suất trung tâm dữ liệu có thể đạt tới 219 GW vào năm 2030. Theo BAN, các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào máy chủ và bộ tăng tốc, trong khi bỏ qua khoảng 87% hạ tầng cơ điện của một trung tâm dữ liệu.
Để so sánh, một nghiên cứu năm 2024 ước tính rác thải điện tử từ AI có thể đạt 1,2–5 triệu tấn vào năm 2030. Một nghiên cứu khác công bố vào tháng 2 dự báo riêng máy chủ AI có thể tạo ra 131.000–225.000 tấn mỗi năm vào cuối thập kỷ. Do phạm vi và khung thời gian khác nhau, các số liệu này không thể so sánh trực tiếp với dự báo lũy kế của BAN.
Năng lực tái chế chưa theo kịp
BAN dự báo tổng lượng rác thải điện tử toàn cầu, bao gồm cả các nguồn không liên quan đến AI, có thể tăng gấp ba lần và đạt tới 211 triệu tấn mỗi năm vào năm 2050. Theo báo cáo, hiện chưa đến một phần tư trong số 68,3 triệu tấn phát sinh hằng năm được thu gom và tái chế chính thức.
Nguy cơ từ xuất khẩu chất thải nguy hại
Báo cáo đặc biệt lo ngại việc thiết bị đi vào các hệ thống tái chế phi chính thức, nơi hoạt động đốt hoặc chôn lấp có thể khiến người lao động và môi trường xung quanh tiếp xúc với chì, crom cùng các vật liệu độc hại khác. Mỹ, quốc gia có nhiều trung tâm dữ liệu hơn bất kỳ nước nào khác, chưa phê chuẩn Công ước Basel về hạn chế thương mại quốc tế đối với chất thải nguy hại. Các cuộc điều tra được The Verge dẫn lại cho thấy doanh nghiệp tái chế tại Mỹ vẫn tiếp tục xuất khẩu rác thải điện tử.
Ảnh minh họa do AI tạo.
Nguồn: The AI data center e-waste problem is huge — and getting bigger