08/10/2026 · VietTechies · Biên tập
Con đường dẫn đến thành công học thuật đỉnh cao hiếm khi là một đường thẳng. Đối với nhà kinh tế lượng người Hà Lan Guido Imbens, hành trình từ những năm trung học tại Hà Lan đến khi gia nhập đội ngũ giảng viên Đại học Harvard là một chặng đường vượt qua thử thách học thuật khắc nghiệt và trải qua những bước ngoặt sự nghiệp bất ngờ tại nhiều viện nghiên cứu quốc tế.
Nguồn cảm hứng tại Deurne và Rotterdam
Guido W. Imbens sinh ngày 3 tháng 9 năm 1963 tại Geldrop, một thị trấn nhỏ ngoại ô Eindhoven, Hà Lan. Sau đó, ông theo học tại Peelland College Deurne, một trường trung học chuyên do hiệu trưởng Theo Hoogbergen quản lý. Vào cuối những năm phổ thông, ở tuổi 17, Imbens được một giáo viên kinh tế giới thiệu cuốn sách của Jan Tinbergen—nhà tiên phong người Hà Lan có công đưa kinh tế lượng trở thành một ngành học thuật độc lập với kinh tế học đại cương. Cuốn sách kết hợp giữa toán học và tính ứng dụng xã hội của Tinbergen đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, khiến Imbens quyết định đăng ký học chuyên ngành kinh tế lượng tại Đại học Erasmus ở Rotterdam.
Yêu cầu khắt khe và lớp học trống vắng
Chương trình giảng dạy tại Đại học Erasmus nổi tiếng là vô cùng khắc nghiệt. Khóa kinh tế lượng năm nhất mà Imbens nhập học ban đầu có khoảng 60 sinh viên, nhưng áp lực đào tạo đã nhanh chóng loại bớt, chỉ còn lại vỏn vẹn 25 người khi kết thúc năm thứ nhất. Imbens vẫn kiên trì bám trụ, và đến năm thứ ba, ông đăng ký một khóa học chuyên sâu về kinh tế toán do chuyên gia thỉnh giảng Marcus Berliant đảm nhiệm. Khóa học đi sâu vào lý thuyết cân bằng tổng thể với vô số hàng hóa. Do độ khó toán học quá cao, toàn bộ các sinh viên khác lần lượt bỏ cuộc, khiến Imbens trở thành sinh viên duy nhất còn lại trên lớp sau buổi học thứ ba. Nhận thấy tố chất đặc biệt của Imbens, Berliant đã khuyến khích ông cân nhắc làm nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Mỹ và tích cực hỗ trợ ông giành được học bổng toàn phần từ Đại học Rochester.
Bước chuyển tiếp qua bờ Đại Tây Dương: Từ Hull đến Brown
Thay vì đến thẳng Rochester, Imbens đã dành năm học 1984–1985 ở Anh theo chương trình trao đổi tại Đại học Hull. Tại đây, ông hoàn thành bằng thạc sĩ dưới sự hướng dẫn của nhà kinh tế lượng Anthony Lancaster, cùng với người bạn học đồng hương Wilbert van der Klaauw. Khi Lancaster nhận lời làm giáo sư tại Đại học Brown, ông đã thu xếp cho cả Imbens và van der Klaauw chuyển đến bang Rhode Island để bước vào chương trình tiến sĩ của Brown. Quá trình chuyển tiếp đầy thử thách khiến Imbens có lúc hoài nghi con đường đã chọn; trong năm thứ hai tại Brown, ông thậm chí nộp đơn xin việc vào một ngân hàng ở New York—nơi đang tìm kiếm ứng viên nói thành thạo tiếng Hà Lan. Tuy nhiên, sau khi không thể giành được dù chỉ một buổi phỏng vấn, Imbens đã quyết tâm quay lại tập trung hoàn thành chương trình tiến sĩ.
Cú điện thoại bất ngờ từ Cambridge
Khi sắp hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh, Imbens đã có được một vị trí học thuật quan trọng nhờ chuỗi sự kiện bất ngờ. Nhà kinh tế lượng Gary Chamberlain thuộc Đại học Harvard đã chủ động phỏng vấn Imbens qua điện thoại khi khoa kinh tế cần gấp giảng viên đảm nhận các khóa học kinh tế lượng nòng cốt. Sau buổi thuyết trình công việc chính thức, Imbens nhận được lời mời làm việc và chuyển đến Cambridge, bang Massachusetts, với tư cách giảng viên trẻ tại Harvard. Sự kiên trì đi qua nền giáo dục nghiêm khắc của Hà Lan cùng chương trình đào tạo sau đại học tại Mỹ đã giúp Imbens vươn lên vị trí trung tâm trong lĩnh vực suy luận nguyên nhân hiện đại—con đường cuối cùng đã mang về cho ông Giải thưởng Nobel Kinh tế năm 2021.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: Nobel Prize
Guido W. Imbens