07/10/2026 · VietTechies · Biên tập
Năm 1995, cựu sinh viên Đại học Stanford Srinija Srinivasan gia nhập một công ty khởi nghiệp kỹ thuật số đang phát triển nhanh chóng với tư cách nhân viên thứ năm. Theo lịch sử công ty, chức danh chính thức của bà được ghi nhận là "Ontological Yahoo!" — vị trí đảm nhận việc thiết kế hệ thống phân loại logic cho mạng lưới World Wide Web đang bùng nổ. Vào thời điểm Internet chưa có các công cụ chỉ mục tìm kiếm tự động đáng tin cậy, người dùng chủ yếu dựa vào sự phân loại của con người để định hướng không gian trực tuyến. Nhiệm vụ của Srinivasan là mang lại trật tự cho một tập hợp website hỗn loạn, từ đó đặt nền móng cấu trúc giúp hàng triệu người dùng Internet thời kỳ đầu tìm kiếm thông tin.
Từ thư mục sinh viên đến kiến trúc kỹ thuật số
Dịch vụ mà Srinivasan gia nhập bắt đầu từ tháng 1 năm 1994, khi hai học viên cao học ngành kỹ thuật điện tại Đại học Stanford là Jerry Yang và David Filo ra mắt trang web "Jerry and David's Guide to the World Wide Web". Ban đầu được lưu trữ trên máy chủ của trường đại học tại địa chỉ akebono.stanford.edu/~yahoo, trang web này được đổi tên thành Yahoo! vào tháng 3 năm 1994. Thay vì hoạt động như một công cụ quét toàn bộ văn bản để lập chỉ mục tự động, dịch vụ này sắp xếp các trang web theo một hệ thống phân cấp do con người trực tiếp quản lý. Lượng truy cập tăng trưởng mạnh mẽ và đạt một triệu lượt truy cập vào cuối năm 1994. Nhận thấy tiềm năng thương mại to lớn, Yang và Filo đã đăng ký tên miền yahoo.com vào ngày 18 tháng 1 năm 1995, rồi chính thức thành lập doanh nghiệp vào ngày 2 tháng 3 năm 1995.
Vai trò của "Ontological Yahoo!"
Để quản lý lượng trang web gửi về ngày càng nhiều, các sáng lập viên đã mời Srinivasan xây dựng một hệ thống biên mục nhất quán. Với tư cách là nhân viên thứ năm, công việc của bà trên cương vị "Ontological Yahoo!" tập trung vào việc tạo ra các danh mục phụ và thư mục lồng ghép trực quan, phân loại các trang web vào từng nhánh chủ đề và sở thích riêng biệt. Khi mạng Internet năm 1995 chưa có các trình thu thập thông tin tự động để lập chỉ mục và xếp hạng trang web theo mức độ liên quan, mô hình phân loại thủ công của Srinivasan đã đóng vai trò như bản thiết kế chính để định hướng cho người dùng. Mỗi liên kết được thêm vào hệ thống đều được sắp xếp vị trí chính xác trong kiến trúc quản lý từ trên xuống này, vừa bảo đảm tính chặt chẽ về mặt logic vừa mang lại sự tiện lợi cho những người truy cập Web thời đầu.
Vốn đầu tư, thương hiệu và dấu chấm cảm
Lượng truy cập ngày càng tăng của nền tảng đã thu hút các quỹ đầu tư mạo hiểm. Ngày 5 tháng 4 năm 1995, Michael Moritz thuộc quỹ Sequoia Capital đã tài trợ cho Yahoo! khoảng 3 triệu USD. Cũng trong khoảng thời gian này, công ty vướng vào một tranh chấp pháp lý liên quan đến tên gọi: từ "Yahoo" vốn đã được đăng ký bản quyền thương hiệu bởi EBSCO Industries cho mặt hàng nước sốt thịt nướng và dao, cũng như bởi Old Town Canoe Co. cho dòng thuyền chèo tay. Để bảo hộ thương hiệu thành công, Yang và Filo đã thêm một dấu chấm cảm vào sau tên gọi. Trang web thương mại Yahoo! chính thức ra mắt vào tháng 8 năm 1995 dưới sự dẫn dắt của Tổng Giám đốc Điều hành (CEO) Tim Koogle, tích hợp thêm quảng cáo và nguồn tin tức từ hãng tin Reuters.
Thư mục do con người phân loại vươn tới Wall Street
Mô hình thư mục có cấu trúc rõ ràng đã tạo đà cho thành công thương mại nhanh chóng của công ty. Ngày 12 tháng 4 năm 1996, Yahoo! chính thức niêm yết trên sàn chứng khoán Nasdaq với mã giao dịch YHOO. Công ty đã huy động được 33,8 triệu USD thông qua việc bán 2,6 triệu cổ phiếu với giá chào bán ban đầu là 13 USD/cổ phiếu. Kết thúc phiên giao dịch cùng ngày, giá cổ phiếu đã chạm mốc 33 USD — tăng 270% so với giá phát hành lần đầu ra công chúng (IPO).
Hệ thống phân loại của Srinivasan đã duy trì sự phát triển cho cổng thông tin Yahoo! trong suốt giai đoạn mở rộng ban đầu, định hình cách công chúng tương tác và khám phá Internet thời kỳ đầu. Trước khi các thuật toán tìm kiếm thay thế việc duyệt thư mục để trở thành cổng vào tiêu chuẩn của thế giới số, hệ thống phân loại do Srinivasan xây dựng thủ công đã tạo nên chỉ mục chính, dẫn dắt hàng triệu người dùng lần đầu bước vào thế giới trực tuyến.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: History of Yahoo