28/09/2026 · VietTechies · Biên tập
OpenAI cho biết hàng nghìn AI Agent đã giải được bài toán về sự tồn tại và tính trơn của nghiệm Navier-Stokes, một thách thức tồn tại suốt nhiều thập kỷ. Tuy nhiên, kết quả được công bố vẫn chưa được các chuyên gia xác nhận. Bản chứng minh dài 166 trang đang trong quá trình phản biện, trong khi giới toán học tranh luận liệu một đáp án do máy tạo ra nhưng con người chưa thể hiểu có thực sự là một bước tiến toán học có ý nghĩa hay không.
Một bài toán đặt trọng tâm vào sự thấu hiểu
Các phương trình Navier-Stokes mô tả dòng chảy của chất lưu nhớt và có những ứng dụng thực tế trong kỹ thuật, chẳng hạn mô phỏng luồng không khí. Tuy nhiên, thách thức toán học nổi tiếng liên quan đến chúng lại mang tính trừu tượng hơn: trong một số điều kiện, liệu các phương trình có thể tạo ra điểm kỳ dị, tương đương một vụ bùng nổ chất lưu phi vật lý, hay không. Các nhà toán học theo đuổi câu hỏi này vì chiều sâu lý thuyết, chứ không phải vì lời giải sẽ trực tiếp giúp cải thiện thiết kế máy bay.
Sự phân biệt đó rất quan trọng, bởi nghiên cứu toán học thường tạo ra những khái niệm chỉ bộc lộ ứng dụng sau một thời gian dài. Bài viết nguồn liên hệ quá trình này với lịch sử của lý thuyết số và số ảo: cả hai từng được nghiên cứu chủ yếu vì sự quan tâm trí tuệ, trước khi những ứng dụng thực tiễn xuất hiện về sau.
Có kết quả trước khi có lời giải thích
Theo bài viết, hệ thống của OpenAI đã dùng sức mạnh tính toán theo phương pháp vét cạn để đi đến kết quả, đồng thời trình bày lập luận theo một trình tự xa lạ. Các nhà nghiên cứu hiện phải quay lại tìm hiểu hệ thống đã thực hiện những gì. Một số chuyên gia cũng chỉ trích OpenAI vì thiếu minh bạch, còn một nhà toán học cho rằng có thể đã sử dụng công trình của ông và những người khác mà không ghi nhận đúng mức.
Hai vấn đề cốt lõi vẫn chưa được giải quyết là tính đúng đắn và khả năng lý giải. Các chuyên gia chưa có đủ thời gian để xác nhận bản chứng minh, trong khi các mô hình ngôn ngữ lớn không đáng tin cậy trong việc dẫn nguồn hoặc giải thích rõ ràng quá trình suy luận. Bài viết cũng chưa xác định hệ thống hoạt động tự chủ đến mức nào và cần bao nhiêu chuyên môn của con người để hỗ trợ quá trình này.
Những giá trị có nguy cơ bị mất đi
Các nhà toán học được dẫn lời lo ngại rằng việc giao những phép tính khó cho AI có thể loại bỏ chính quá trình vật lộn với bài toán, vốn thường dẫn đến các định nghĩa, phương pháp và phỏng đoán mới. Họ cũng cảnh báo rằng nếu những bài toán tương đối đơn giản được xử lý tự động, sinh viên và các nhà nghiên cứu trẻ sẽ có ít cơ hội học hỏi hơn thông qua công việc được người có kinh nghiệm hướng dẫn.
OpenAI đã thành lập một nhóm cố vấn gồm các nhà toán học để phản hồi một tuyên bố ban đầu có chữ ký của 25 người từng đoạt Huy chương Fields cùng những người khác. Tuyên bố này được mô tả là lời kêu gọi bảo vệ sự thấu hiểu trong toán học, không phải sự bác bỏ AI. Bài viết cũng lưu ý rằng việc tạo ra bản chứng minh đã tiêu tốn hàng triệu USD cho năng lực tính toán, trong khi khoản tiền tương tự có thể được dùng để hỗ trợ các nhà nghiên cứu trong giới học thuật.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: Solving Math’s Greatest Problems Was an Art Form. Then Came AI