19/09/2026 · VietTechies · Biên tập
Các nhà toán học vẫn sử dụng hệ thống của OpenAI và Anthropic trong lúc tranh cãi về ghi nhận công trình, dữ liệu huấn luyện và chứng minh do AI tạo ra ngày càng gay gắt. Theo bài viết ngày 19/9 của WIRED, giới nghiên cứu đang dựa vào những công cụ như Codex, ChatGPT và Claude, đồng thời đặt câu hỏi về cách các phòng thí nghiệm AI sử dụng và ghi nhận thành quả học thuật.
Tranh cãi quanh bài toán Navier-Stokes
Tristan Buckmaster, giáo sư tại Đại học New York, cáo buộc OpenAI sao chép hướng tiếp cận của ông khi tìm lời giải cho bài toán về sự tồn tại và tính trơn của Navier-Stokes, vốn có giải thưởng 1 triệu USD. Ông cho rằng OpenAI đã triển khai hàng chục nghìn tác nhân AI sau khi biết lời giải sắp được tìm ra. OpenAI sau đó điều tra và sửa thông báo, khẳng định các câu lệnh Buckmaster gửi cho Codex trong hai tháng trước đó không thể tác động đến hệ thống dưới bất kỳ hình thức nào, kể cả thông qua huấn luyện.
Dù xảy ra tranh chấp, Buckmaster vẫn dùng Codex để chỉnh sửa các bài nghiên cứu và tìm hiểu cách những tác nhân của OpenAI có thể đi từ kết quả trước đó của ông đến chứng minh cuối cùng. Trước đó, ông cũng sử dụng Codex và Claude khi nghiên cứu bài toán này cùng Levent Alpöge, một nhà nghiên cứu của Anthropic.
Câu hỏi về công trạng nghiên cứu
Nhà toán học Đức Andreas Thom nêu một vấn đề ghi nhận khác sau khi OpenAI tuyên bố mô hình Astra đã chứng minh được một bài toán tồn tại lâu năm trong lý thuyết nhóm hình học. Thom cho biết ông đã thông báo với công ty rằng tuyên bố này bỏ sót bài báo năm 2019 của mình cùng các công trình liên quan khác, khiến OpenAI phải sửa nội dung công bố. Theo Thom, một nhà nghiên cứu OpenAI cũng phủ nhận việc các tương tác ChatGPT của ông được đưa vào dữ liệu huấn luyện.
Những trường hợp này cho thấy một vấn đề rộng hơn đối với việc xác định công trạng học thuật: các nhà nghiên cứu có thể khó truy nguyên đóng góp nào của con người đã định hình kết quả do AI tạo ra. Họ cũng có thể không hiểu đầy đủ các bước suy luận trung gian của tác nhân AI, làm phức tạp những thông lệ lâu đời về bình duyệt và trích dẫn.
Hiệu quả khiến giới nghiên cứu tiếp tục sử dụng
Thom vẫn sử dụng ChatGPT với các thiết lập quyền riêng tư nhằm ngăn công trình của mình bị dùng để huấn luyện mô hình. Theo WIRED, các gói dành cho trường đại học và doanh nghiệp của OpenAI mặc định không sử dụng dữ liệu khách hàng để huấn luyện. Nhà toán học Alex Townsend tại Đại học Cornell cũng nhận thấy từ tháng 8, nhiều đồng nghiệp bắt đầu tìm cách tiếp cận các mô hình mạnh hơn.
Kêu gọi thiết lập quy tắc chung
Hai mươi lăm chủ nhân Huy chương Fields đã ký thư ngỏ nhận định rằng các công ty AI và giới toán học đang có sự lệch pha nghiêm trọng, trong khi Tuyên bố Leiden thu hút hơn 4.000 chữ ký. Buckmaster kêu gọi xây dựng quy tắc chung về công bố kết quả có AI hỗ trợ và kiểm tra tài liệu tham khảo. Thom cảnh báo rằng các nhà nghiên cứu, đặc biệt là người mới vào nghề, có thể bị cô lập nếu từ chối những công cụ giúp đẩy nhanh công việc học thuật.
Ảnh minh họa do AI tạo.