29/09/2026 · VietTechies · Biên tập
Một báo cáo do Geoffrey Hinton, người đoạt giải Nobel, và nhà khoa học máy tính Yoshua Bengio đồng tác giả cảnh báo rằng việc tự động hóa nghiên cứu AI có thể châm ngòi cho một cuộc bùng nổ trí tuệ, rút ngắn nhiều năm tiến bộ kỹ thuật xuống còn vài tháng hoặc ít hơn. The Guardian đưa tin về cảnh báo này vào ngày 28 tháng 9 năm 2026.
Kịch bản có thể châm ngòi
Các tác giả tập trung vào quá trình tự cải thiện đệ quy, trong đó những hệ thống AI sử dụng năng lực của mình để cải tiến các hệ thống được phát triển sau đó. Theo họ, tự động hóa nghiên cứu và phát triển AI là con đường có khả năng nhất dẫn tới sự tăng tốc này, bởi những cải tiến có thể nhanh chóng được triển khai sau khi hoàn tất.
Báo cáo có hơn 20 tác giả, trong đó có Jack Clark, đồng sáng lập Anthropic, và Jakub Pachocki, nhà khoa học trưởng của OpenAI. Tuy nhiên, kịch bản trung tâm vẫn chỉ là một khả năng, chưa phải dự báo đã được xác lập. Các tác giả cho biết mức tăng năng suất hiện nay từ nghiên cứu có AI hỗ trợ vẫn chưa đạt ngưỡng cần thiết để khởi phát một cuộc bùng nổ trí tuệ, dù các hệ thống mới hơn có thể đang tiến gần ngưỡng này.
Lý do các tác giả lo ngại
Báo cáo cho rằng những hệ thống có khả năng nghiên cứu AI ở cấp chuyên gia có thể cho phép một nhà phát triển tiếp cận lực lượng lao động tương đương hàng triệu nhà nghiên cứu hàng đầu. Điều đó có thể thúc đẩy tiến bộ khoa học và công nghệ, nhưng đồng thời làm giảm vai trò của con người trong việc định hướng hoặc kiềm chế quá trình phát triển AI.
Các rủi ro được nêu gồm những mối đe dọa sinh học và mạng có thể tiến triển nhanh hơn các biện pháp đối phó, khả năng kiểm soát của con người suy yếu trước những hệ thống ngày càng mạnh, và việc các chính phủ biến lợi thế khiêm tốn trong những lĩnh vực như không gian mạng thành ưu thế mang tính quyết định. Các tác giả cũng thừa nhận rằng chuỗi cung ứng, quy định và những ràng buộc thực tế khác có thể làm chậm tác động, trong khi AI cũng có thể đẩy nhanh việc giảm thiểu rủi ro.
Các biện pháp chính sách được đề xuất
Báo cáo kêu gọi công khai minh bạch tiến độ nghiên cứu và phát triển AI, trong đó có việc bố trí các kiểm toán viên độc lập bên trong doanh nghiệp. Báo cáo cũng đề xuất giới hạn tốc độ cải thiện của hệ thống AI, phối hợp với các trung tâm dữ liệu để tạm dừng một số dự án nghiên cứu được lựa chọn, cô lập các hệ thống nghiên cứu tự động và xây dựng kế hoạch ứng phó khẩn cấp cho những kết quả có thể xảy ra.
Bằng chứng từ các hệ thống hiện nay
Anthropic cho biết AI tạo ra 80% mã nguồn của chính công ty, còn OpenAI sử dụng các tác nhân tự động trong những công việc như huấn luyện mô hình mới. Đây là tuyên bố của doanh nghiệp được The Guardian đưa tin, không phải các phép đo độc lập. Báo cáo cũng cho rằng đến năm 2028, AI có thể tự động hóa những dự án nghiên cứu mà con người cần nhiều tháng để hoàn thành, đồng thời nhấn mạnh rằng thời điểm và hậu quả của bất kỳ cuộc bùng nổ trí tuệ nào vẫn chưa chắc chắn.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: AI godfathers warn of runaway ‘intelligence explosion’