18/09/2026 · VietTechies · Biên tập
Anthropic thừa nhận một số người đã tìm cách dùng các mô hình AI của hãng để nghiên cứu những tác nhân sinh học có khả năng gây nguy hiểm, gồm virus chikungunya dễ lây truyền hơn, cúm gia cầm được biến đổi để đe dọa con người nhiều hơn và một tập hợp các peptide độc tố trong nọc độc. Thông tin này xuất hiện trong báo cáo của công ty được MIT Technology Review dẫn lại ngày 18/9/2026, bổ sung các ví dụ cụ thể cho lo ngại về việc AI hỗ trợ nghiên cứu vũ khí sinh học.
Rào cản tiếp cận giảm xuống
Mô hình ngôn ngữ lớn có thể giải thích kiến thức khoa học và hướng dẫn thí nghiệm, trong khi công cụ chỉnh sửa gene và sinh học tổng hợp ngày càng dễ tiếp cận. Dunja Sabra, nhà nghiên cứu an ninh sinh học tại Đại học Hamburg, cảnh báo sự kết hợp này có thể giúp một người quyết tâm vượt qua những rào cản kiến thức vốn hạn chế các hoạt động sinh học phức tạp.
Rủi ro tương tự từng xuất hiện trong nghiên cứu hóa học. Năm 2022, các nhà nghiên cứu tại Collaborations Pharmaceuticals cho biết một mô hình tạo phân tử đã sinh ra 40.000 chất có khả năng dùng làm tác nhân chiến tranh hóa học trong chưa đầy sáu giờ, sau khi được chuyển hướng khỏi mục tiêu khám phá thuốc. Theo nhóm nghiên cứu, một số hợp chất được thiết kế để độc hơn cả các chất độc thần kinh đã biết.
Các biện pháp bảo vệ vẫn có giới hạn
Những biện pháp kiểm soát hiện nay gồm sàng lọc đơn đặt hàng DNA để phát hiện trình tự đáng ngờ, đánh giá nghiên cứu theo hướng đối kháng nhằm tìm ra những cách công trình có thể bị lạm dụng và hạn chế mức hỗ trợ khoa học mà hệ thống AI cung cấp. David Magnus, giáo sư y đức tại Đại học Stanford, cho rằng đây là cuộc đối đầu liên tục vì AI cũng có thể giúp người dùng tìm cách vượt qua các cơ chế giám sát và sàng lọc.
Mối lo này cũng đã lan tới cấp lãnh đạo các công ty AI. CEO Anthropic Dario Amodei gần đây cho rằng tiến trình AI nên chậm lại, còn CEO OpenAI Sam Altman nói hoạt động phát triển ở tuyến đầu cần được điều tiết nhịp độ. Jacob Coxon, cựu nhà nghiên cứu Anthropic, đưa ra cáo buộc riêng rằng Anthropic và OpenAI hành động thiếu trách nhiệm; một nhân viên khác của Anthropic đã công khai đồng tình với quan điểm này.
Giới khoa học chưa thống nhất về mức độ cấp bách
Các nhà nghiên cứu chưa đồng thuận rằng hệ thống AI hiện nay có thể hỗ trợ trọn vẹn một chương trình phát triển vũ khí sinh học. Một số nhà sinh học tại Imperial College London cho rằng những công cụ này vẫn chưa đủ năng lực, còn việc phát triển và thử nghiệm mầm bệnh vẫn đòi hỏi con người thực hiện nhiều công việc khó khăn, tốn thời gian. Giáo sư bệnh truyền nhiễm Wendy Barclay nhận định các mầm bệnh đang lưu hành, trong đó có H5N1, hiện gây nguy cơ đại dịch lớn hơn vũ khí được tạo ra bằng kỹ thuật sinh học.
Các chuyên gia an ninh sinh học kêu gọi chuẩn bị mạnh hơn đã đề xuất củng cố hệ thống y tế, phát triển thuốc giải cho những độc tố đã biết và dự trữ thuốc men. Vì vậy, tranh luận không chỉ xoay quanh năng lực hiện tại của AI mà còn liên quan đến khả năng theo kịp của hạ tầng phòng vệ khi AI và công nghệ sinh học ngày càng dễ được sử dụng kết hợp.
Ảnh minh họa do AI tạo.
Nguồn: The specter of AI-enabled bioweapons is a wake-up call for biotech