06/10/2026 · VietTechies · Biên tập
Sau khi Tetris trở thành một hiện tượng trò chơi điện tử toàn cầu, Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô tại Moscow đã ghi nhận thành tựu của Alexey Pajitnov không phải bằng tiền mặt hay tiền bản quyền, mà bằng một lời đề nghị cấp cho ông một chiếc máy tính IBM PC/AT. Mặc dù cỗ máy này đã bị coi là lạc hậu theo tiêu chuẩn phương Tây, nó vẫn mang lại hiệu năng tốt hơn nhiều so với thiết bị phần cứng hiện có tại Trung tâm Máy tính Moscow. Đối với Pajitnov, theo góc nhìn từ câu chuyện nguồn của Jimmy Maher, đây là phần thưởng chính thức duy nhất từ nhà nước cho việc ông tạo ra một kiệt tác định hình thời kỳ đầu của ngành game.
Máy tính IBM PC và một chân trời mới
Quyết tâm tự đi trên con đường riêng khi các cuộc cải cách kinh tế lan rộng khắp Liên Xô, Pajitnov đã hợp lực với các đồng nghiệp tại Moscow, bao gồm nhà phát triển phần mềm Dmitry Pavlovsky và nhà tâm lý học Vladimir Pokhilko. Họ cùng nhau thành lập Dialog, một trong những công ty khởi nghiệp phần mềm vì lợi nhuận đầu tiên ở quốc gia này. Khoảng thời gian đó, doanh nhân ngành game Henk Rogers đã thúc giục Pajitnov nhanh chóng tạo ra phần tiếp theo cho trò chơi đình đám ban đầu trước khi các nhà phát triển đối thủ làm bão hòa thị trường. Pajitnov đã thiết kế Welltris, một trò chơi câu đố ba chiều ra mắt trên máy tính cá nhân tại Bắc Mỹ và Châu Âu vào cuối năm 1989.
Những ấn tượng đầu tiên về nước Mỹ
Vào đầu năm 1990, nhà xuất bản phần mềm Spectrum Holobyte đã tài trợ cho chuyến đi quảng bá đầu tiên của Pajitnov xuyên nước Mỹ. Di chuyển một cách khiêm tốn cùng một phiên dịch viên, ông đã trình bày tác phẩm của mình tại các sự kiện ngành ở Las Vegas và San Francisco, đồng thời ghé thăm các nhà nghiên cứu phần mềm và giới truyền thông. Chuyến đi kết thúc tại Hawaii, nơi Pajitnov dành thời gian thư giãn cùng Henk Rogers. Trong cuộc trò chuyện bên bờ đại dương, Rogers hỏi liệu Pajitnov có cân nhắc việc chuyển sang phương Tây sinh sống vĩnh viễn để thiết kế phần mềm hay không. Dù Pajitnov lúc đầu còn ngập ngừng, cuộc thảo luận đã gieo mầm cho khát vọng độc lập bên ngoài bộ máy nhà nước Xô Viết.
Di cư và những thử nghiệm sáng tạo
Năm 1991, Pajitnov quyết định chuyển chỗ ở, cùng gia đình di cư đến San Francisco. Ông tái hợp tác với Vladimir Pokhilko, người cũng sang Mỹ để cùng thành lập một công ty thiết kế game chung. Bộ đôi đã thử nghiệm nhiều ý tưởng mới, từ các cơ chế câu đố lạ mắt cho đến các thiết kế phần mềm tương tác. Khi thoát khỏi sự kiểm soát hành chính của nhà nước, Pajitnov hoàn toàn tập trung vào việc thiết kế game, trong khi Rogers hoạt động hậu trường để xử lý lịch sử pháp lý phức tạp xung quanh bản quyền Tetris.
Bảo vệ di sản và quyền sở hữu toàn vẹn
Bước ngoặt quyết định diễn ra khi Henk Rogers đàm phán trực tiếp với Nikolai Belikov, người đứng đầu cơ quan nhà nước đã cổ phần hóa ELORG. Rogers đã đảm bảo được 50% cổ phần quyền sở hữu Tetris để đổi lấy việc quản lý thương mại. Đến năm 1996, Rogers và Pajitnov thành lập The Tetris Company, đưa tiền bản quyền và quyền sở hữu thương hiệu trở lại với cha đẻ ban đầu sau nhiều năm cống hiến không được đền bù. Năm 2005, Belikov hoàn tất thương vụ thâu tóm bằng cách bán số cổ phần còn lại cho The Tetris Company với giá 15 triệu USD trong một cuộc họp tại Panama. Thỏa thuận này đã hợp nhất quyền sở hữu hoàn toàn, đảm bảo tác phẩm nền tảng của Pajitnov nằm vững chắc trong tay người tạo ra nó.
Ảnh đầu bài: minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.
Nguồn: A Tale of the Mirror World, Part 8: Life After Tetris