09/10/2026 · VietTechies · Biên tập
Tối ngày 30 tháng 9 năm 1958, tám nghìn nhân viên nghiên cứu đi ngủ với tư cách là nhân sự của Ủy ban Cố vấn Hàng không Quốc gia Mỹ (NACA). Đến sáng ngày 1 tháng 10 năm 1958, họ bắt đầu ngày làm việc mới tại Cơ quan Quản lý Hàng không và Vũ trụ Quốc gia (NASA) vừa được thành lập mà không có bất kỳ xáo trộn nào trong công việc hằng ngày. Trước đó vào tháng 7 năm 1958, Tổng thống Dwight D. Eisenhower đã ký ban hành Đạo luật Hàng không và Vũ trụ Quốc gia, thành lập một cơ quan dân sự thống nhất chịu trách nhiệm thám hiểm không gian. Sau khi tuyên thệ nhậm chức Giám đốc và Phó giám đốc, ông T. Keith Glennan cùng ông Hugh L. Dryden đã phát biểu trước 170 nhân sự trụ sở chính tại tòa nhà Dolley Madison House ở Quảng trường Lafayette, Washington, D.C., chính thức đưa cơ quan vào vận hành với ngân sách hằng năm 100 triệu USD.
Hợp nhất các phòng thí nghiệm và tài sản quân sự
Bộ khung vận hành của cơ quan mới lập tức dựa vào cơ sở hạ tầng nghiên cứu hàng không sẵn có. NASA đã tiếp quản ba phòng thí nghiệm chính từ đơn vị tiền thân: Phòng thí nghiệm Hàng không Langley tại bang Virginia, Phòng thí nghiệm Hàng không Ames tại California và Phòng thí nghiệm Động lực Bay Lewis tại Ohio. Theo hồ sơ của NASA, quá trình bàn giao còn bao gồm các khu vực thử nghiệm bay chuyên dụng tại Hồ cạn Muroc ở California và Đảo Wallops ở Virginia. Để mở rộng quy mô vượt ra khỏi các nghiên cứu hàng không thuần túy, NASA đã nhanh chóng tích hợp các dự án vũ trụ của quân đội và viện nghiên cứu. Đến ngày 31 tháng 12 năm 1958, cơ quan này tiếp tục sáp nhập các bộ phận thuộc Cơ quan Tên lửa Đạn đạo Lục quân ở Alabama, Dự án Vanguard thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Hải quân ở Washington, D.C., cùng Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) thuộc Caltech ở California. Việc này bổ sung thêm 420 công chức và 2.300 nhà thầu, đồng thời nâng tổng ngân sách được cấp vượt mốc 330 triệu USD.
Xây dựng bộ khung cho chương trình đưa người vào vũ trụ
Sau khi sắp xếp xong các cơ sở hạ tầng, lãnh đạo cơ quan bắt tay vào tổ chức nỗ lực đưa người vào không gian. Ngày 8 tháng 10 năm 1958, ông Glennan phê duyệt thành lập một đội ngũ kỹ thuật chuyên trách tại Langley để thiết kế tàu vũ trụ có người lái. Sáng kiến này dẫn đến sự ra đời chính thức của Nhóm Nhiệm vụ Vũ trụ (Space Task Group) vào ngày 5 tháng 11, do nhà quản lý dự án Robert R. Gilruth đứng đầu. Dựa trên các nghiên cứu khí động học trước đó, nhóm đã đưa ra bảng yêu cầu kỹ thuật chi tiết cho tàu vũ trụ vào ngày 14 tháng 11 và gửi tới các nhà thầu tiềm năng. Đến ngày 26 tháng 11, NASA chính thức đặt tên cho chương trình này là Dự án Mercury. Sau quá trình đánh giá nhanh chóng, vào ngày 9 tháng 1 năm 1959, NASA đã chọn Tập đoàn Hàng không McDonnell ở St. Louis để chế tạo tàu vũ trụ chở người đầu tiên của nước Mỹ.
Tiếp quản tên lửa đẩy hạng nặng và các vệ tinh đầu tiên
Song song với mảng kỹ thuật tàu vũ trụ, NASA tiếp nhận dự án phát triển động cơ đẩy công suất lớn nhằm phục vụ cho các tên lửa đẩy hạng nặng trong tương lai. Cơ quan này tiếp quản các nghiên cứu động cơ đẩy của Không quân và chọn Chi nhánh Rocketdyne thuộc tập đoàn North American Aviation vào giữa tháng 12 năm 1958 để chế tạo động cơ F-1, vốn được thiết kế để tạo ra lực đẩy 1,5 triệu pound. Trong khi đó, các hoạt động thực địa cũng diễn ra gần như ngay lập tức. Ngày 11 tháng 10 năm 1958, chỉ mười ngày sau khi NASA đi vào hoạt động, tàu thăm dò Pioneer 1 tiếp quản từ chương trình cũ đã được phóng lên bằng tên lửa Thor-Able từ Mũi Canaveral. Dù sự cố tên lửa khiến tàu không thể tiến vào quỹ đạo Mặt Trăng, Pioneer 1 vẫn đạt độ cao kỷ lục 70.000 dặm, thu thập dữ liệu quan trọng về vành đai bức xạ Van Allen trong suốt 43 giờ trước khi bốc cháy khi trở lại bầu khí quyển Trái Đất.
Bản thiết kế trung tâm cho hành trình khám phá vũ trụ
Bằng cách hợp nhất các dự án quân sự phân tán, các phòng thí nghiệm khoa học và các nhà thầu thương mại vào một cơ cấu quản lý duy nhất, NASA đã tạo ra một mô hình vận hành lâu dài. Những quyết định và việc chuyển giao tổ chức hoàn tất trong ba tháng đầu tiên đã đặt nền móng cho khuôn khổ thống nhất, duy trì mọi thành tựu sau này của Mỹ trên quỹ đạo Trái Đất, thám hiểm Mặt Trăng và khoa học hành tinh.
Ảnh minh họa do AI tạo, không phải ảnh tư liệu.